Shloka 19
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सांख्ये च पल्यते शास्त्रे नामभिरबहुधात्मक: । विचित्ररूपो विश्वात्मा एकाक्षर इति स्मृत:
sāṅkhye ca palyate śāstre nāmabhir bahudhātmakaḥ | vicitrarūpo viśvātmā ekākṣara iti smṛtaḥ ||
వసిష్ఠుడు పలికెను—సాంఖ్యశాస్త్రంలో కూడా ఆ తత్త్వం అనేక నామాలతో, అనేక విధాలుగా వర్ణింపబడింది. అది విచిత్రరూపధారి, విశ్వాత్మ, ‘ఏకాక్షర’ (అక్షర బ్రహ్మ) అని స్మరింపబడుతుంది. అనేక నామరూపాలలో కనిపించినా అది ఒక్కటే సర్వవ్యాపి తత్త్వం; అదే త్రిలోకాన్ని సృష్టించి, దానిలోనే వ్యాపించి ఉంటుంది. అందువల్ల అది ‘విశ్వరూప’మని గ్రహించబడుతుంది.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the ultimate Reality is one, yet spoken of in many ways: it is called the cosmic Self and the imperishable ‘single syllable.’ Diversity of names and forms does not contradict unity; rather, the One appears manifold while remaining all-pervading.
Vasiṣṭha is instructing his listener in a philosophical context within Śānti Parva, aligning Sāṅkhya discourse with broader Mahābhārata teaching: the supreme principle is described through multiple epithets to guide understanding of creation and pervasion.