Shloka 21
Adhyāya 290: Sāṃkhya-vidhi, Deha-doṣa, Guṇa-vicāra, and Mokṣa-gati
Bhīṣma–Yudhiṣṭhira Dialogue
Devanagari script
दुष्कृते सुकृते चापि न जन्तुर्नियतो भवेत् । नित्यं मनःसमाधाने प्रयतेत विचक्षण:,विद्वान् पुरुषको जीवनपर्यन्त पाप या पुण्यमें भी आसक्त न होकर अपने मनको परमात्माके ध्यानमें लगानेका प्रयत्न करना चाहिये
Transliteration
duṣkṛte sukṛte cāpi na jantur niyato bhavet | nityaṁ manaḥ-samādhāne prayateta vicakṣaṇaḥ ||
Translation
పరాశరుడు పలికెను—జీవుడు పాపం వల్ల గానీ పుణ్యం వల్ల గానీ శాశ్వతంగా నియతుడవడు. అందుచేత వివేకి నిత్యం మనస్సును సమాధిలో స్థిరపరచుటకు యత్నించాలి—పాపంలోనే కాదు, పుణ్యంలో కూడా ఆసక్తి లేకుండా పరమాత్మ ధ్యానంలో అంతర్ముఖుడవాలి.
Word by Word
दुष्कृतेin evil deed / in sin
दुष्कृते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुष्कृत
FormNeuter, Locative, Singular
सुकृतेin good deed / in merit
सुकृते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुकृत
FormNeuter, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जन्तुःa living being
जन्तुः:
Karta
TypeNoun
Rootजन्तु
FormMasculine, Nominative, Singular
नियतःfixed/compelled (bound)
नियतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनियत
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would be / should become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
मनःसमाधानेin the concentration/settling of the mind
मनःसमाधाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनः-समाधान
FormNeuter, Locative, Singular
प्रयतेतshould strive/endeavor
प्रयतेत:
TypeVerb
Rootयत्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada, प्र
विचक्षणःdiscerning, wise
विचक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootविचक्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
पराशर उवाच
Characters & Entities
प
पराशर (Parāśara)ज
जन्तु (living being)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes