Shloka 42
Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
Devanagari script
शिष्योपाध्यायिकावृत्तिर्यत्र स्थात् सुसमाहिता । यथावच्छास्त्रसम्पन्ना कस्तं देशं परित्यजेत्,जहाँ गुरु और शिष्यका व्यवहार सुव्यवस्थित, शास्त्र-सम्मत एवं यथावत् रूपसे चलता है, कौन उस देशका परित्याग करेगा?
Transliteration
śiṣyopādhyāyikā-vṛttir yatra sthāt susamāhitā | yathāvacchāstra-sampannā kas taṃ deśaṃ parityajet ||
Translation
ఎక్కడ గురు–శిష్యుల వ్యవహారం సుసంఘటితంగా, నియమబద్ధంగా, శాస్త్రసమ్మతంగా యథావిధిగా సాగుతుందో—అటువంటి దేశాన్ని ఎవరు విడిచిపెడతారు?
Word by Word
शिष्योपाध्यायिकावृत्तिःthe conduct/relationship of student and (female) teacher
शिष्योपाध्यायिकावृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootशिष्य + उपाध्यायिका + वृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
स्थात्may be / should be (remain/stand)
स्थात्:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
सुसमाहिताwell-ordered, well-composed
सुसमाहिता:
TypeAdjective
Rootसु + समाहित (सम्-आ-धा → समाहित)
FormFeminine, Nominative, Singular
यथावत्properly, duly
यथावत्:
TypeIndeclinable
Rootयथावत्
शास्त्रसम्पन्नाendowed with/according to the scriptures
शास्त्रसम्पन्ना:
TypeAdjective
Rootशास्त्र + सम्पन्न
FormFeminine, Nominative, Singular
कःwho?
कः:
Karta
TypeNoun
Rootक (प्रश्नसर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्that
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Accusative, Singular
देशम्country/land
देशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Accusative, Singular
परित्यजेत्would abandon/should abandon
परित्यजेत्:
TypeVerb
Rootपरि-त्यज् (धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaŚ
śiṣya (disciple)U
upādhyāya (teacher)D
deśa (a land/country)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes