Shloka 40
वृत्ति-सत्सङ्ग-दान-धर्म
Livelihood, Virtuous Association, and Ethics of Giving
ऊर्ध्वकेशोडतिरोमाडु: श्येनोलूकस्तथैव च,उसके केश ऊपरकी ओर उठे हुए थे। उसके सारे अंग बाज और उल्लूके समान अतिशय रोमावलियोंसे भरे थे। शरीरका रंग काला और विकराल था। उसके वस्त्र लाल रंगके थे। उस महान् शक्तिशाली पुरुषने उस यज्ञको उसी प्रकार दग्ध कर दिया, जैसे आग सूखे काठ या घास फूसके ढेरको जलाकर भस्म कर डालती है
ūrdhvakeśo 'tirōmāḍhyaḥ śyenolūkas tathaiva ca | tasya keśā ūrdhvaṃ samutthitāḥ, sarvāṅgāni śyenolūkavat atirōmāṇi; śarīravarṇaḥ kṛṣṇaḥ vikārālaś ca; vastrāṇi lohitavarṇāni | sa mahāśaktimān puruṣas taṃ yajñaṃ tathā dagdhavān yathāgniḥ śuṣkakāṣṭha-tṛṇa-puñjaṃ dahitvā bhasmasāt karoti ||
భీష్ముడు చెప్పెను—“అతని కేశాలు పైకి లేచివున్నవి; గద్ద, గుడ్లగూబల వలె అతని దేహమంతా ఘన రోమాలతో నిండివుంది. అతని వర్ణం నలుపు, రూపం భయంకరం; వస్త్రాలు రక్తవర్ణం. ఆ మహాబలుడు ఆ యజ్ఞాన్ని అగ్ని ఎండిన కట్టెలు లేదా గడ్డి కుప్పను కాల్చి బూడిద చేసే విధంగా దహించి వేసెను.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that ritual action (yajña) is not automatically protected by its outward form; when confronted by overwhelming, often morally charged force, even sacred enterprises can be annihilated. It cautions that dharmic order depends on inner integrity and right context, not mere ceremony.
Bhishma describes a fearsome, powerful figure—marked by raised hair, bristling body, dark and terrifying appearance, and red garments—who burns a sacrifice completely, like fire consuming dry wood or straw.