Shloka 13
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
उद्वेजनेन बन्धेन विरूपकरणेन च । वधदण्डेन ते क्लिश्या न पुरोहितसंसदि,अपराधीको उसका सर्वस्व छीन लेनेका भय दिखाया जाय अथवा उसे कैद कर लिया जाय या उसके किसी अंगको भंग करके उसे कुरूप बना दिया जाय; परंतु प्राणदण्ड देकर उनके कुटुम्बियोंको क्लेश पहुँचाना उचित नहीं है। इसी तरह यदि वे पुरोहित ब्राह्मणकी शरणमें जा चुके हों तो भी राजा उन्हें दण्ड न दे
udvejanena bandhena virūpakaraṇena ca | vadhadaṇḍena te kliśyā na purohitasaṃsadi ||
ద్యుమత్సేనుడు పలికెను—అపరాధులను భయపెట్టి, బంధించి (కైదు చేసి), లేదా అవయవభంగం చేసి స్పష్టమైన ముద్రలా కనిపించేలా చేయవచ్చు; కానీ మరణదండంతో వారి కుటుంబాలకు క్లేశం కలిగించడం తగదు. అలాగే వారు పురోహిత బ్రాహ్మణుని సభ/ఆశ్రయానికి వెళ్లినా, రాజు వారిపై ప్రాణదండాన్ని ప్రయోగించకూడదు.
इुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
The verse advises proportional punishment: use deterrence, confinement, or other non-lethal penalties, but avoid the death penalty because it causes broader, unjust suffering—especially to the offender’s family—and should not be applied even when the offender has sought priestly refuge.
In the Śānti Parva’s discourse on governance and dharma, Dyumatsena instructs on how a king should punish wrongdoing, emphasizing restraint and rejecting capital punishment in this context, including cases involving sanctuary with a Brāhmaṇa priest or in a priestly assembly.