Shloka 13
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
यथान्धबधिरोन्मत्ता उच्छवासपरमा: सदा । देवैरपिहितद्वारा: सोपमा पश्यतो मम,जैसे अन्धे, बहरे और उन्मत्त (पागल) मनुष्य, जिनके नेत्र, कान आदि द्वार देवताओंने सदाके लिये बंद कर दिये हैं, सदा केवल साँस लेते रहते हैं, मुझ द्रष्टा पुरुषकी भी वैसी ही उपमा है (अर्थात् मैं देखकर भी नहीं देखता, सुनकर भी नहीं सुनता और विषयोंकी ओर मन नहीं ले जाता, केवल साक्षीरूपसे देखता हुआ श्वास-प्रश्चासमात्रकी क्रिया करता रहता हूँ)
yathāndhabadhironmattā ucchvāsaparamāḥ sadā | devair apihitadvārāḥ sopamā paśyato mama ||
దేవతలు కళ్లూ చెవులూ వంటి గ్రహణద్వారాలను మూసివేసినట్లుగా, అంధుడు, బధిరుడు, ఉన్మత్తుడు ఎల్లప్పుడూ కేవలం శ్వాస-ప్రశ్వాసలతోనే ఉంటారు; అలాగే, నేను ద్రష్టనైనప్పటికీ నా స్థితి కూడా అటువంటిదే. అంటే చూస్తూనే ‘చూడను’, వింటూనే ‘వినను’; మనస్సును విషయాల వైపు పరుగెత్తనివ్వను; సాక్షీభావంలో నిలిచి శ్వాస-ప్రశ్వాసల క్రియ మాత్రమే కొనసాగిస్తాను.
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
The verse teaches inner detachment and mastery over the senses: the wise person remains a mere witness (sākṣin), not appropriating sensory experience as ‘I see/I hear,’ and not letting the mind chase objects—living with minimal, necessary activity, symbolized by simple breathing.
Tulādhāra describes his own spiritual state to his interlocutor: although he appears to function normally, he claims to be like one whose sense-gates are closed—engaging the world without inner grasping, maintaining equanimity and non-involvement while continuing basic life-functions.