Shloka 31
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
न प्रहृष्येत लाभेषु नालाभेषु च चिन्तयेत् । सम: सर्वेषु भूतेषु सथर्मा मातरिश्वन:
na prahṛṣyet lābheṣu nālābheṣu ca cintayet | samaḥ sarveṣu bhūteṣu stharmā mātariśvanḥ | sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
వ్యాసుడు పలికెను—లాభములు కలిగినప్పుడు ఉల్లాసపడకూడదు; లాభము లేనప్పుడు చింతించకూడదు. సమస్త భూతముల పట్ల సమదృష్టి కలిగి ఉండాలి. వాయువులాగా ఎక్కడికక్కడ సంచరిస్తూనే ఆసక్తి లేకుండా, స్థిరనివాసం లేని వాడై ఉండాలి. సత్త్వసేవనంతో ధీరుడు నిద్రా-ఆలస్యములను ఛేదించుటకు యోగ్యుడగును; జ్ఞానులు చెప్పినట్లు కామ, క్రోధ, లోభ, భయ, స్వప్నమోహాది దోషములను మూలముతో సహా నిర్మూలించాలి—క్రోధమును శమముతో, కామమును సంకల్పత్యాగముతో జయించాలి.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Maintain equanimity in gain and loss, treat all beings with equal regard, and live unattached—like the wind that moves everywhere without clinging. Ethical steadiness is supported by cultivating sattva, which helps uproot torpor and weaken inner faults such as desire and anger.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Vyāsa delivers a concise set of ascetic-ethical guidelines: do not be elated or dejected by outcomes, remain impartial toward all beings, and practice a non-clinging way of life, supported by sattvic cultivation.