Shloka 20
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
“तुम्हारी राज्यलक्ष्मी नष्ट हो गयी। तुम अपने धन-वैभवसे हाथ धो बैठे। इतनेपर भी जो तुम्हें शोक नहीं होता है, यह दूसरोंके लिये बड़ा कठिन है। तीनों लोकोंका राज्य नष्ट हो जानेपर भी तुम्हारे सिवा दूसरा कौन जीवित रहनेके लिये उत्साह दिखा सकता है? ।। एतच्चान्यच्च परुषं ब्रुवन्तं परिभूय तम् । श्रुत्वा सुखमसम्भ्रान्तो बलिवैंरोचनो<ब्रवीत्
rājyalakṣmīr naṣṭā te; dhanavaibhavāt tvaṁ hīnaḥ. tathāpi yadi te śoko na bhavati, tad anyeṣāṁ mahad durghaṭam. trailokyarājyasya nāśe ’pi tvadṛte ’nyaḥ kaḥ prāṇadhāraṇāyotsāhaṁ darśayet? etac cānyac ca paruṣaṁ bruvantaṁ paribhūya tam, śrutvā sukham asambhrānto balir vairocano ’bravīt.
నీ రాజ్యలక్ష్మి నశించింది; ధన-వైభవాలు చేజారాయి; అయినా నీవు శోకించకపోవడం ఇతరులకు మహా దుష్కరం. మూడు లోకాల రాజ్యం నశించినా నీ తప్ప మరెవడు జీవించాలనే ఉత్సాహం చూపగలడు? ఇలాంటి మరెన్నో కఠిన వచనాలు పలికినవానిని లెక్కచేయక, అవి విన్నా చలించకుండా, ప్రశాంతంగా బలి వైరొచనుడు ఇలా పలికాడు.
भीष्म उवाच