Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Adhyāya 222 — ब्रह्मस्थानप्राप्ति: मोक्षधर्मे समत्वव्रतम्

Attaining the Brahman-Station: The Vow of Equanimity in Mokṣadharma

अथ ते लक्ष्यते बुद्धि: समा बालजनैरिह । आत्मानं मन्यमान: सन्‌ श्रेय: किमिह मन्यसे,“आपकी बुद्धि बालकोंके समान राग-द्वेषसे रहित दिखायी देती है। आप आत्माका अनुभव करते हैं, इसीलिये आपकी ऐसी स्थिति है; अतः मैं पूछता हूँ कि इस जगत्‌में आप किसको आत्मज्ञानका सर्वश्रेष्ठ साधन मानते हैं?

atha te lakṣyate buddhiḥ samā bālajanair iha | ātmānaṃ manyamānaḥ san śreyaḥ kim iha manyase ||

భీష్ముడు పలికెను—ఇక్కడ నీ బుద్ధి బాలులవలె చంచలముకాదు; సమంగా, పక్షపాతరహితంగా—రాగద్వేషాల ఊగిసలాటల నుండి విముక్తంగా కనిపిస్తోంది. నీవు ఆత్మబోధలో స్థితుడవు; అందుకే నీ ఈ స్థితి. కాబట్టి నేను అడుగుతున్నాను—ఈ లోకంలో ఆత్మజ్ఞానానికి, పరమశ్రేయస్సుకు అత్యుత్తమ సాధనం ఏదని నీవు భావిస్తున్నావు?

अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
लक्ष्यतेis perceived/appears
लक्ष्यते:
TypeVerb
Rootलक्ष्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada, Passive
बुद्धिःintellect/mind
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
समाeven/equanimous
समा:
TypeAdjective
Rootसम
FormFeminine, Nominative, Singular
बालजनैःby/among childish people (children/ignorant folk)
बालजनैः:
Karana
TypeNoun
Rootबालजन
FormMasculine, Instrumental, Plural
इहhere/in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
आत्मानम्the Self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्यमानःthinking/considering
मन्यमानः:
Karta
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular
सन्being
सन्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent active participle (शतृ) irregular form, Masculine, Nominative, Singular
श्रेयःthe highest good/best means
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Accusative, Singular
किम्what?
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
इहhere/in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
मन्यसेyou think/consider
मन्यसे:
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent, 2nd, Singular, Atmanepada

भीष्म उवाच

B
Bhishma (speaker)
Ā
ātman (the Self)