Shloka 22

Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka

Examination of Faults and Discernment of the Guṇas

Devanagari script

यथा पज्च विमुक्तानि इन्द्रियाणि स्वकर्मभि: । तथा हि परमं ब्रह्म विमुक्तं प्रकृते: परम्‌,जैसे पाँचों इन्द्रियाँ अपने कार्यरूप शब्द आदि गुणोंसे भिन्न हैं, उसी प्रकार परब्रह्म परमात्मा भी प्रकृतिसे सर्वथा परे है

Transliteration

yathā pañca vimuktāni indriyāṇi svakarmabhiḥ | tathā hi paramaṃ brahma vimuktaṃ prakṛteḥ param ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను— ఐదు ఇంద్రియాలు తమ తమ కార్యరూపమైన శబ్దాది విషయాల నుండి వేరుగా ఉన్నట్లే, పరమ బ్రహ్మ—పరమాత్మ—ప్రకృతికి పూర్తిగా విముక్తుడై, ప్రకృతికి అతీతుడై ఉన్నాడు.

Word by Word

यथाjust as

पञ्चfive

विमुक्तानिseparated, detached, freed

इन्द्रियाणिsense-organs

स्वकर्मभिःby/with their own functions (objects/operations)

तथाso, in the same way

हिindeed, for

परम्supreme

ब्रह्मBrahman (the Absolute)

विमुक्तम्free, detached

प्रकृतेःfrom Prakriti / of Prakriti

परम्beyond, higher than

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Brahman

Prakriti

five indriyas (sense-faculties)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes