Shloka 100
Adhyāya 199: Karma–Jñāna Causality and the Nirguṇa Brahman
Manu’s Instruction
विकृत उवाच धारयामीत्यनेनोक्तं ददानीति तथा मया । नायं मे धारयत्यद्य गच्छतां यत्र वाउछति,विकृत बोला--राजन्! विरूपने अभी आपसे कहा है कि मैं ऋण धारण करता हूँ; परंतु मैंने उस समय “दान” कह करके वह वस्तु इसे दी थी; इसलिये इसके ऊपर मेरा कोई ऋण नहीं है। अब यह जहाँ जाना चाहे, जा सकता है
Vikṛta uvāca: dhārayāmīty anenoktaṃ dadānīti tathā mayā | nāyaṃ me dhārayaty adya gacchatāṃ yatra vā icchati ||
వికృతుడు అన్నాడు—రాజా! ఇతడు ‘నేను దీన్ని ఋణంగా ధరిస్తున్నాను’ అని చెప్పాడు; కానీ నేను మాత్రం ‘దానం’ అని చెప్పి ఇచ్చాను. అందువల్ల ఇతనిపై నాకు ఏ ఋణబంధమూ లేదు. ఇప్పుడు ఇతడు కోరిన చోటికి వెళ్లవచ్చు.
विकृत उवाच
Educational Q&A
Moral obligation depends on intention and the terms of an exchange: if something is given as dāna (a gift), it should not be treated as a binding debt. Clear speech and honest intent prevent exploitation and uphold dharma.
Vikṛta responds to a dispute about whether an item was taken as a loan or received as a gift. He asserts that although the other party called it a debt, he himself gave it explicitly as a gift; therefore he claims no right to demand repayment and releases the person to go freely.