Shloka 11
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
Devanagari script
घ्रेयं प्राणं शरीरं च एते भूमिगुणास्त्रय: । महाभूतानि पज्चैव षष्ठं च मन उच्यते,गन्ध, प्राणेन्द्रिय और शरीर--ये तीन भूमिके गुण अर्थात् कार्य हैं। इस प्रकार इस शरीरमें पाँच महाभूत और छठा मन है; ऐसा बताया जाता है
Transliteration
ghreyaṃ prāṇaṃ śarīraṃ ca ete bhūmi-guṇās trayaḥ | mahābhūtāni pañcaiva ṣaṣṭhaṃ ca mana ucyate ||
Translation
ఘ్రేయం (గంధం), ప్రాణం, మరియు శరీరం—ఈ మూడు భూమిగుణాలుగా (కార్యాలుగా) చెప్పబడతాయి. ఈ విధంగా ఈ దేహంలో ఐదు మహాభూతాలు, ఆరవదిగా మనస్సు అని పేర్కొనబడింది।
Word by Word
घ्रेयम्smellable object (odor)
घ्रेयम्:
Karta
TypeAdjective
Rootघ्रेय (घ्रा धातु + यत् प्रत्यय; ‘to be smelled’)
FormNeuter, Nominative, Singular
प्राणम्vital breath
प्राणम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीरम्body
शरीरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
भूमि-गुणाःqualities of earth
भूमि-गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमिगुण
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रयःthree
त्रयः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
महाभूतानिthe great elements
महाभूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootमहाभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNumeral
Rootपञ्च
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
षष्ठम्the sixth
षष्ठम्:
Karta
TypeAdjective
Rootषष्ठ
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
उच्यतेis said/is called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormLat, Atmanepada, Third, Singular, Passive
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaP
prāṇaŚ
śarīraM
mahābhūtaM
manasB
bhūmi (earth-element)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes