Shloka 28
सत्य–अनृत, प्रकाश–तमस्, स्वर्ग–नरक विवेचनम्
Truth and Untruth as Light and Darkness; Svarga and Naraka as Ethical Consequences
Devanagari script
रसातलान्ते सलिलं जलान्ते पन्नगाधिपा: । तदन्ते पुनराकाशमाकाशान्ते पुनर्जलम्,रसातलके अन्तमें जल है। जलके अन्तमें नागराज शेष हैं। उनके अन्तमें पुन: आकाश और आकाशके ही अन्तभागमें पुन: जल है
Transliteration
rasātalānte salilaṁ jalānte pannagādhipāḥ | tadante punar ākāśam ākāśānte punar jalam |
Translation
రసాతలాంతంలో నీరు; ఆ నీటి అంతంలో పన్నగాధిపులు—నాగరాజులు. వారి ఆపై మళ్లీ ఆకాశం, ఆకాశాంతంలో మళ్లీ నీరు అని చెప్పబడింది.
Word by Word
रसातल-अन्तेat the end of Rasatala (netherworld)
रसातल-अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरसातलान्त (रसातल + अन्त)
FormNeuter, Locative, Singular
सलिलम्water
सलिलम्:
Karta
TypeNoun
Rootसलिल
FormNeuter, Nominative, Singular
जल-अन्तेat the end of the water
जल-अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजलान्त (जल + अन्त)
FormNeuter, Locative, Singular
पन्नग-अधिपाःlords of serpents (serpent-kings)
पन्नग-अधिपाः:
Karta
TypeNoun
Rootपन्नगाधिप (पन्नग + अधिप)
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्-अन्तेat the end of that
तत्-अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतदन्त (तत् + अन्त)
FormNeuter, Locative, Singular
पुनःagain; further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आकाशम्space; sky
आकाशम्:
Karta
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Nominative, Singular
आकाश-अन्तेat the end of space
आकाश-अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआकाशान्त (आकाश + अन्त)
FormNeuter, Locative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
जलम्water
जलम्:
Karta
TypeNoun
Rootजल
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भरद्वाज उवाच
Characters & Entities
B
BharadvājaR
RasātalaP
Pannagādhipāḥ (serpent-lords)Ā
Ākāśa (space/ether)J
Jala/Salila (water)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes