Shloka 23
प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence
Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue
Devanagari script
मृत्युर्जरा च व्याधिश्व दु:खं चानेककारणम् | अनुषक्तं यदा देहे किं स्वस्थ इव तिष्ठसि,पिताजी! जब इस शरीरमें मृत्यु, जरा, व्याधि और अनेक कारणोंसे होनेवाले दुःखोंका आक्रमण होता ही रहता है, तब आप स्वस्थ-से होकर क्यों बैठे हैं?
Transliteration
mṛtyur jarā ca vyādhiś ca duḥkhaṃ cānekakāraṇam | anuṣaktaṃ yadā dehe kiṃ svastha iva tiṣṭhasi pitāji ||
Translation
భీష్ముడు పలికెను—తండ్రీ! ఈ దేహానికి మృత్యువు, వృద్ధాప్యం, వ్యాధులు, అనేక కారణాల వల్ల కలిగే దుఃఖం ఎల్లప్పుడూ అంటిపెట్టుకొని ఉన్నప్పుడు, మీరు ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్టుగా ఎందుకు కూర్చున్నారు?
Word by Word
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
जराold age
जरा:
Karta
TypeNoun
Rootजरा
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
व्याधिःdisease
व्याधिः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याधि
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दुःखम्sorrow/pain
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अनेक-कारणम्having many causes / caused by many factors
अनेक-कारणम्:
TypeAdjective
Rootअनेककारण
FormNeuter, Nominative, Singular
अनुषक्तम्clinging/attached; ever-present
अनुषक्तम्:
TypeAdjective
Rootअनु-शञ्ज्
FormNeuter, Nominative, Singular
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
देहेin the body
देहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Locative, Singular
किम्why?/what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
स्वस्थःhealthy/at ease
स्वस्थः:
TypeAdjective
Rootस्वस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तिष्ठसिyou stand/remain/sit
तिष्ठसि:
TypeVerb
Rootस्था
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes