Shloka 38
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
मूर्ख मनुष्य स्वर्गमें देवताओंकी भाँति सदा विषयसुखमें मग्न रहते हैं; क्योंकि उनका चित्त विषया-सक्तिके कीचड़में लथपथ होकर मोहित हो जाता है ।। सुखं दुःखान्तमालस्यं दु:खं दाक्ष्यं सुखोदयम् । भूतिस्त्वेवं श्रिया सार्थ दक्षे वसति नालसे,आरम्भमें आलस्य सुख-सा जान पड़ता है; परंतु वह अन्तमें दुःखदायी होता है और कार्यकौशल दुःख-सा लगता है; परंतु वह सुखका उत्पादक है। कार्यकुशल पुरुषमें ही लक्ष्मीसहित ऐश्वर्य निवास करता है, आलसीमें नहीं
mūrkhaḥ manuṣyaḥ svargam iva devatāvat sadā viṣaya-sukheṣu magnaḥ tiṣṭhati; tasya cittaṃ viṣayāsakti-paṅke liptam mohitam bhavati. sukhaṃ duḥkhāntam ālasyaṃ, duḥkhaṃ dākṣyaṃ sukha-udayam. bhūtis tv evaṃ śriyā sārdhaṃ dakṣe vasati nālase.
బ్రాహ్మణుడు పలికెను— మూర్ఖుడు స్వర్గంలోని దేవగణాల్లా ఎల్లప్పుడూ విషయసుఖాల్లో మునిగివుంటాడు; ఎందుకంటే విషయాసక్తి అనే బురదలో అతని చిత్తం లేపబడిపోయి మోహితమవుతుంది. ఆలస్యం మొదట సుఖంలా అనిపిస్తుంది, కానీ చివరికి దుఃఖాన్ని ఇస్తుంది; నైపుణ్యంతో కూడిన శ్రమ మొదట దుఃఖంలా అనిపించినా, అదే సుఖోదయానికి కారణమవుతుంది. అందువల్ల లక్ష్మితో కూడిన సంపద సామర్థ్యవంతుడైన పరిశ్రమికుడిలోనే నివసిస్తుంది; ఆలస్యంలో కాదు.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Pleasure that comes from idleness and sense-indulgence is deceptive: it begins as comfort but ends in suffering. Diligent, skillful effort may feel difficult at first, yet it produces lasting happiness and attracts prosperity (Śrī/Lakṣmī).
In the didactic setting of the Śānti Parva, a Brahmin speaker delivers moral instruction, contrasting the deluded life of attachment and laziness with the fruitful path of competence and sustained effort.