Shloka 16
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
Devanagari script
जटाजिनधरा दान्ता: पड़्कदिग्धा जितेन्द्रिया: । मुण्डा निस्तन्तवश्वापि वसन्त्यर्थार्थिन: पृथक्,जटा और मृगचर्म धारण करनेवाले जितेन्द्रिय संयतचित्त शरीरमें पंक धारण किये मुण्डितमस्तक नैछ्ठिक ब्रह्मचारी भी अर्थकी अभिलाषा रखकर पृथक्-पृथक् निवास करते हैं
Translation
జటలు, మృగచర్మము ధరించి, దమము కలిగి, ఇంద్రియజయము చేసినవారు; శరీరమంతా పంకముతో మసకబారినవారు—ముండితశిరస్సు గల నిష్ఠాబ్రహ్మచారులుకూడా అర్థాభిలాషతో వేరువేరుగా నివసిస్తారు.
Word by Word
जटाmatted locks
जटा:
Karta
TypeNoun
Rootजटा
FormFeminine, Nominative, Plural
अजिनधराwearing antelope-skin
अजिनधरा:
Karta
TypeAdjective
Rootअजिन-धर
FormMasculine, Nominative, Plural
दान्ताःself-controlled, restrained
दान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootदान्त
FormMasculine, Nominative, Plural
पङ्कदिग्धाःsmeared with mud
पङ्कदिग्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपङ्क-दिग्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
जितेन्द्रियाःhaving conquered the senses
जितेन्द्रियाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
मुण्डाःshaven-headed
मुण्डाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुण्ड
FormMasculine, Nominative, Plural
निस्तन्तवःwithout (sacred) thread / without ties
निस्तन्तवः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिः-तन्तु
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वसन्तिthey dwell, live
वसन्ति:
TypeVerb
Rootवस्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
अर्थार्थिनःseekers of wealth
अर्थार्थिनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ-अर्थिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
पृथक्separately
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes