Shloka 17
Gautama’s Flight, the Enchanted Grove, and the Arrival of Rājadharma
Nāḍījaṅgha
त्याग: स्नेहस्य यत् त्यागो विषयाणां तथैव च । रागद्वेषप्रहीणस्य त्यागो भवति नान्यथा
tyāgaḥ snehyasya yat tyāgo viṣayāṇāṃ tathaiva ca | rāga-dveṣa-prahīṇasya tyāgo bhavati nānyathā ||
భీష్ముడు పలికెను—స్నేహాసక్తిని, విషయాసక్తిని విడిచిపెట్టుటయే నిజమైన ‘త్యాగం’. రాగద్వేషములను పరిత్యజించినవానికే త్యాగసిద్ధి కలుగును; ఇతరథా కాదు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True tyāga is not merely external giving up; it is the inner abandonment of attachment to people and to sense-objects. Renunciation becomes authentic only when one is free from both rāga (pull of liking) and dveṣa (push of disliking).
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and the path of peace after the war. Here he defines renunciation as an inner state grounded in freedom from attraction and aversion, rather than a superficial change of lifestyle.