Shloka 11
Gautama’s Flight, the Enchanted Grove, and the Arrival of Rājadharma
Nāḍījaṅgha
अपने प्रिय मित्रमें तथा अप्रिय शत्रुमें भी समानभाव रखना “समता” है। इच्छा (राग), द्वेष, काम और क्रोधको मिटा देना ही समताकी प्राप्तिका उपाय है
priye mitre tathā apriye śatrau ca samabhāvaṃ dhārayitum—eṣā samatā. icchā (rāga), dveṣa, kāma tathā krodhaṃ nirākṛtyaiva samatā-prāptir upāyaḥ.
ప్రియ మిత్రునిపట్లను, అప్రీతి శత్రువుపట్లను సమానమైన మనోభావం కలిగి ఉండటమే “సమత్వం”. రాగం (ఆసక్తి), ద్వేషం, కామం, క్రోధం—ఇవన్నీ నిర్మూలించడమే సమత్వాన్ని పొందే ఉపాయం.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Equanimity (samatā) is defined as holding the same inner attitude toward both friend and enemy, and it is achieved by removing attachment/desire (icchā/rāga), hatred (dveṣa), lust (kāma), and anger (krodha).
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhishma is advising Yudhishthira on the qualities of a steady, ethical person—emphasizing impartiality and mastery over the passions that distort judgment.