Shloka 16

कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve

Devanagari script

तान्‌ विद्यावणिजो विद्धि राक्षसानिव भारत । व्याजेन सद्धिर्विहितो धर्मस्ते परिहास्यति,भरतनन्दन! ऐसे लोगोंको तुम विद्याका व्यापार करनेवाले तथा राक्षसोंके समान परद्रोही समझो। उनकी बहानेबाजीसे तुम्हारा सत्पुरुषोंद्वारा प्रतिपादित एवं आचरित धर्म नष्ट हो जायगा

Translation

ఓ భారతా! వారిని విద్యను వ్యాపారం చేసే వారిగా, రాక్షసులవలె పరద్రోహులుగా తెలుసుకో. వారి వంచనతో సద్జనులు స్థాపించిన ధర్మం నీకు పరిహాసాస్పదమై నశించును.

Word by Word

तान्them

विद्या-वणिजःtraders in learning (those who sell knowledge)

विद्धिknow (you should know)

राक्षसान्demons

इवlike, as

भारतO Bharata

व्याजेनby a pretext, through deceit

सत्भिःby the good (virtuous people)

विहितःordained, prescribed

धर्मःdharma, righteous conduct

तेyour

परिहास्यतिwill mock / will make a laughing-stock of

भरत-नन्दनO delight of Bharata (descendant of Bharata)

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes