Shloka 94
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
Devanagari script
अथास्य बुद्धिरभवद् विधिनाहं श्वजाघनीम् । भक्षयामि यथाकामं पूर्व संतर्प्प देवता:
Translation
అప్పుడు అతని మనస్సులో ఈ ఆలోచన కలిగింది—ఈ కుక్క తొడ మాంసాన్ని విధిపూర్వకంగా ముందుగా దేవతలకు అర్పించి, వారిని తృప్తిపరచి, ఆపై నా ఇష్టానుసారం భక్షిస్తాను.
Word by Word
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अस्यof him / his
अस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
बुद्धिःthought, idea
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
Formfeminine, nominative, singular
अभवत्arose, occurred
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
Formimperfect (laṅ), 3rd, singular
विधिनाaccording to rule/rite
विधिना:
Karana
TypeNoun
Rootविधि
Formmasculine, instrumental, singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formnominative, singular
श्वजाघनीम्dog’s thigh (meat)
श्वजाघनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्वजाघनी
Formfeminine, accusative, singular
भक्षयामिI eat, I will eat
भक्षयामि:
TypeVerb
Rootभक्ष्
Formpresent (laṭ), 1st, singular
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कामम्desire; at will (in yathākāmam)
कामम्:
TypeNoun
Rootकाम
Formmasculine, accusative, singular
पूर्वम्first, beforehand
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
संतर्प्यhaving satisfied
संतर्प्य:
TypeVerb
Rootसंतृप्
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), parasmaipada (usage)
देवताःthe deities
देवताः:
Karma
TypeNoun
Rootदेवता
Formfeminine, accusative, plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes