Shloka 21
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
क्वचिच्चोरै: क्वचिच्छस्त्रै: क्वचिद् राजभिरातुरै: । परस्परभयाच्चैव शून्यभूयिष्ठनिर्जना
kvacic coraiḥ kvacic chastraiḥ kvacid rājabhir āturaiḥ | parasparabhayāc caiva śūnyabhūyiṣṭhanirjanā ||
భీష్ముడు పలికెను—కొన్ని చోట్ల దొంగల భయం; కొన్ని చోట్ల ఆయుధాలు, సాయుధ హింస; మరికొన్ని చోట్ల వ్యాకుల రాజుల అణచివేత. అలాగే ప్రజల పరస్పర భయంతో కూడ భూమి యొక్క విస్తార భాగం పాడై, నిర్మానుష్యంగా మారింది।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When dharma and effective governance collapse, society is consumed by fear and violence—from criminals, militarized force, and even unstable rulers—leading to depopulation and widespread ruin. The verse underscores the ethical duty of rulers to secure order and protect people from both external and internal threats.
Bhishma is describing a time of severe social breakdown: different regions are afflicted by banditry, armed conflict, and oppressive or distressed kings. Mutual fear among people further accelerates flight and abandonment, so large tracts of land become deserted.