Shloka 29
Draupadī’s Exhortation on Rājadharma and Daṇḍa (द्रौपद्याः राजधर्मोपदेशः)
कि पुन: पुरुषव्याप्र पतयो मे नरर्षभा: । समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने,पुरुषसिंह! शत्रुओंको संताप देनेवाले आपके ये सभी भाई शत्रु-सैनिकोंका वेग सहन करनेमें समर्थ हैं, देवताओंके समान तेजस्वी हैं, मेरा विश्वास है कि इनमेंसे एक वीर भी मुझे पूर्ण सुखी बना सकता है, फिर ये मेरे पाँचों नरश्रेष्ठ पति क्या नहीं कर सकते हैं? शरीरको चेष्टाशील बनानेमें सम्पूर्ण इन्द्रियोंका जो स्थान है, वही मेरे जीवनको सुखी बनानेमें इन सबका है
ki punaḥ puruṣavyāghra patayo me nararṣabhāḥ | samastānīndriyāṇīva śarīrasya viceṣṭane ||
వైశంపాయనుడు పలికెను— అయితే, ఓ పురుషవ్యాఘ్రా! నా భర్తలు—నరర్షభులు—ఈ ఐదుగురు కలిసివుంటే ఏమి చేయలేరు? శరీరం క్రియాశీలంగా ఉండటానికి సమస్త ఇంద్రియాలు కలిసి ఎలా సహకరిస్తాయో, అలాగే వీరందరూ కలిసి నా క్షేమం, సుఖం సంపూర్ణం చేస్తారు. నీ సోదరులు శత్రువులను తపింపజేసేవారు, శత్రుసేనల దాడి వేగాన్ని తట్టుకోగలవారు, దేవతలవలె తేజోవంతులు. వారిలో ఒక్క వీరుడే నాకు సంపూర్ణ సుఖాన్ని ఇవ్వగలడని నా నిశ్చయం; మరి ఐదుగురు కలిసివుంటే ఏమి అసాధ్యం?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the ethical and practical idea of collective support: just as the body’s action depends on the coordinated functioning of all the senses, a person’s security and flourishing can depend on the combined strength and duty of trusted protectors. It highlights confidence in righteous strength and the completeness that comes from unity rather than isolated effort.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker praises the prowess of the heroes (implicitly the Pāṇḍavas) and argues that if even one such warrior could ensure safety and happiness, then the combined presence of all five husbands is even more sufficient—illustrated through the analogy of the senses empowering the body’s activity.