Shloka 5
मयूरवद्राजधर्मः (Mayūra-vat Rāja-dharma) — The Peacock-Model of Protective Kingship
शरभ: शरभस्थाने सिंह: सिंह इवोर्जित: । व्याप्रो व्याप्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा
śarabhaḥ śarabhastāne siṃhaḥ siṃha ivorjitaḥ | vyāghro vyāghra iva sthāpyo dvīpī dvīpī yathā tathā ||
శరభాన్ని శరభానికి తగిన స్థానంలో, బలవంతుడైన సింహాన్ని సింహస్థానంలో, పులిని పులిస్థానంలో, చిరుతను చిరుతస్థానంలోనే నియమించాలి; అలాగే ప్రతి ఒక్కరినీ వారి స్వభావం, న్యాయస్థానం ప్రకారం నియమించాలి।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Appointments and responsibilities should be assigned according to inherent capacity, nature, and rightful sphere (yogyatā and maryādā). Misplacing roles—like putting one creature into another’s station—disrupts order; proper placement sustains dharma and effective governance.
In the Shanti Parva’s instruction on righteous rule and social order, Bhishma teaches Yudhishthira through a vivid animal analogy: each type of strength has its proper domain, so a ruler should allocate offices and duties to those fit for them, preserving stability and justice.