Shloka 20

Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)

Devanagari script

गदाप्रहारा विपुला: परिघैश्वापि ताडनम्‌ | शक्तिभिभिंन्दिपालैश्लव तोमरै: सपरश्वथै:,'श्रीकृष्णण आपने हमलोगोंके लिये गदाओंके बहुत-से आघात सहे, परिघोंकी मार खायी; शक्ति, भिन्दिपाल, तोमर और फरसोंकी चोटें सहन कीं तथा बहुत-सी कठोर बातें सुनीं। आपके ऊपर रणभूमिमें ऐसे-ऐसे शस्त्रोंके प्रहार हुए, जिनका स्पर्श वज्रके तुल्य था

Transliteration

gadāprahārā vipulāḥ parighaiś cāpi tāḍanam | śaktibhir bhindipālaiś ca tomaraiḥ sa-paraśvathaiḥ ||

Translation

వైశంపాయనుడు పలికెను— ఓ శ్రీకృష్ణా! మా కోసమే నీవు గదలతో వచ్చిన అనేక ఘోర ప్రహారాలను భరించితివి; పరిఘాల దెబ్బలనూ సహించితివి. శక్తి, భిందిపాల, తోమర, పరశువుల దాడులను తట్టుకొనితివి; ఇంకా ఎన్నో కఠిన వాక్యాలనూ వినితివి. యుద్ధభూమిలో నీపై పడిన ఆయుధప్రహారాల స్పర్శ వజ్రస్పర్శసమానమై యుండెను.

Word by Word

• [{'term': 'gadā', 'definition': 'mace

• a heavy bludgeoning weapon'}, {'term': 'prahāra', 'definition': 'blow, strike, assault'}, {'term': 'vipula', 'definition': 'great, abundant, massive'}, {'term': 'parigha', 'definition': 'iron club/bar

• a heavy staff-like weapon'}, {'term': 'tāḍana', 'definition': 'striking, beating, being hit'}, {'term': 'śakti', 'definition': 'spear, lance (thrown or thrust weapon)'}, {'term': 'bhindipāla', 'definition': 'a heavy javelin/dart-like missile weapon (often described as iron and formidable)'}, {'term': 'tomara', 'definition': 'a spear/javelin

• a pointed throwing weapon'}, {'term': 'paraśvatha (paraśu)', 'definition': 'axe, battle-axe'}, {'term': 'vāc (kathorāḥ vacāṃsi implied by the prose gloss)', 'definition': 'speech/words

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Śrī Kṛṣṇa
• gadā (mace)
• parigha (iron club)
• śakti (spear)
• bhindipāla
• tomara
• paraśvatha/paraśu (battle-axe)
• raṇabhūmi (battlefield)
• vajra (thunderbolt, as simile)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ethic of protective leadership and self-sacrifice: Śrī Kṛṣṇa bears physical assaults and verbal abuse for the sake of his allies, modeling steadfastness, restraint, and commitment to dharma even amid extreme violence.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana recounts how Kṛṣṇa, present on the battlefield, endured repeated strikes from multiple kinds of weapons—maces, iron clubs, spears, javelins, and axes—whose impact is likened to a thunderbolt, emphasizing the severity of the combat and Kṛṣṇa’s protective role.