Shloka 58
Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57
उदतिष्ठत् ततो नाद: सृञ्जयानां जगत्पते । राजन! उस प्रहारसे व्याकुल हो आपका पुत्र पृथ्वीपर घुटने टेककर बैठ गया। उस कुरुकुलके श्रेष्ठ वीर दुर्योधनके घुटने टेक देनेपर सूंजयोंने बड़े जोरसे हर्षध्वनि की || ५७३ || तेषां तु निनदं श्रुत्वा सृञ्जयानां नरर्षभ:
sañjaya uvāca |
udatiṣṭhat tato nādaḥ sṛñjayānāṃ jagatpate |
rājan, asya prahārasyābhighātād vyākulo bhavān-putraḥ pṛthivyāṃ jānuṃ nyasya niṣaṇṇaḥ |
tasya kurukulaśreṣṭhasya vīrasya duryodhanasya jānu-prapātane sṛñjayā mahān hṛṣṭa-nādaṃ cakruḥ |
teṣāṃ tu ninadaṃ śrutvā sṛñjayānāṃ nararṣabhaḥ ||
సంజయుడు పలికెను— జగత్పతీ! అప్పుడు సృంజయుల నుండి మహానాదం లేచెను। రాజా! ఆ ప్రహారంతో వ్యాకులమై నీ కుమారుడు మోకాళ్లపై నేలపై కూర్చుండెను; కురుకుల శ్రేష్ఠుడు దుర్యోధనుడు మోకాళ్లపై పడగానే సృంజయులు హర్షంతో ఘోరంగా నినదించిరి। ఆ సృంజయుల కలకలాన్ని విని ఆ నరశ్రేష్ఠుడు…
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how quickly battlefield fortune and human pride can collapse under a decisive blow: external triumphal cries arise from an opponent’s momentary weakness, reminding readers that power and status are unstable and that actions in war bring immediate psychological and moral consequences.
After a powerful strike, Duryodhana becomes shaken and drops to his knees on the ground. Seeing this, the Sṛñjaya forces erupt in a loud, jubilant shout. Sañjaya reports this to the king, and the scene continues with the reaction to that uproar.