Shloka 49
Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
वह भयंकर सेना धनंजय नामसे विख्यात थी। उसमें सभी सैनिक नाना प्रकारके अस्त्र, शस्त्र, तपस्या, बल और पराक्रमसे सम्पन्न थे। रुद्रके समान बलशाली तीस हजार रुद्रगणोंसे युक्त वह सेना शत्रुओंके लिये अजेय थी। वह कभी भी युद्धसे पीछे हटना जानती ही नहीं थी ।। विष्णुर्ददौ वैजयन्तीं मालां बलविवर्धिनीम् | उमा ददौ विरजसी वाससी रविसप्रभे,भगवान् विष्णुने कुमारको बल बढ़ानेवाली वैजयन्ती माला दी और उमाने सूर्यके समान चमकी ले दो निर्मल वस्त्र प्रदान किये
vaiśampāyana uvāca |
sa bhayaṅkarā senā dhanañjaya-nāmnī vikhyātā āsīt |
tasyāṃ sarve yodhā nānā-vidhair astrāṇi-śastrāṇi tapasā balena parākrameṇa ca sampannāḥ |
rudra-sama-balaśālīnāṃ triṃśat-sahasrāṇāṃ rudra-gaṇānāṃ yuktā sā senā śatrūṇām ajeyā āsīt |
sā kadācid api yuddhāt parāṅmukhī bhavituṃ na jānāti ||
viṣṇur dadau vaijayantīṃ mālāṃ bala-vivardhinīm |
umā dadau virajasī vāsasī ravi-saprabhe ||
ఆ భయంకర సేన ‘ధనంజయ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అందులోని యోధులందరూ నానావిధ అస్త్రశస్త్రసంపన్నులు, తపస్సు, బలం, పరాక్రమాలలో నిపుణులు. రుద్రసమాన బలముగల ముప్పై వేల రుద్రగణములతో యుక్తమైన ఆ సేన శత్రువులకు అజేయం; అది ఎప్పుడూ సమరమునుండి వెనుదిరగడం ఎరుగదు. అప్పుడు భగవాన్ విష్ణువు కుమారునికి బలవర్ధకమైన వైజయంతీ మాలనిచ్చెను; ఉమా సూర్యసమాన కాంతిగల రెండు నిర్మల వస్త్రాలను ప్రసాదించెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage links martial excellence with inner discipline and divine sanction: true invincibility is portrayed as arising from tapas (self-mastery), courage that does not retreat from duty, and blessings that symbolize righteous empowerment rather than mere aggression.
Vaiśampāyana describes a famed, fearsome army called Dhanañjaya—equipped with weapons, ascetic power, strength, and valor, supported by Rudra-like hosts and unwilling to retreat. The narrative then notes divine bestowals: Viṣṇu gives the strength-enhancing Vaijayantī garland, and Umā gives two spotless, sun-bright garments to fortify the hero.