Shloka 88
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
कुछ विषधर सर्पोंके समान जान पड़ते थे। कोई चीर धारण करते थे और किन्हीं- किन्हींके मुख गायके नथुनोंके समान प्रतीत होते थे। किन्हींके पेट बहुत मोटे थे और किन्हींके अत्यन्त कृश। कोई शरीरसे बहुत दुबले-पतले थे तो कोई महास्थूलकाय दिखायी देते थे ।। हस्वग्रीवा महाकर्णा नानाव्यालविभूषणा: । गजेन्द्रचर्मवसनास्तथा कृष्णाजिनाम्बरा:,किन्हींकी गर्दन छोटी और कान बड़े-बड़े थे। नाना प्रकारके सर्पोंको उन्होंने आभूषणके रूपमें धारण कर रखा था। कोई अपने शरीरमें हाथीकी खाल लपेटे हुए थे तो कोई काला मृगछाला धारण करते थे
hṛasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ | gajendracarmavasanās tathā kṛṣṇājināmbarāḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను— వారు అనేక విచిత్ర రూపములలో కనబడిరి. కొందరు విషధర సర్పములవలె, కొందరు చినిగిన వస్త్రములు ధరించినవారు; మరికొందరి ముఖములు ఆవు ముక్కు రంధ్రములవలె అనిపించెను. కొందరి పొట్టలు అత్యంత స్థూలముగా, మరికొందరివి అతి కృశముగా; కొందరు శరీరమంతా సన్నగా, మరికొందరు మహాస్థూలకాయులుగా కనిపించిరి. వారి మెడలు చిన్నవి, చెవులు పెద్దవి; నానావిధ సర్పములను ఆభరణములుగా ధరించిరి. కొందరు గజచర్మమును చుట్టుకొనిరి, మరికొందరు కృష్ణాజినమును ధరించిరి.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how striking external marks—garments, ornaments, bodily features—can indicate severe austerity, wildness, or abnormality, but it implicitly cautions that true dharma is not guaranteed by appearance alone; inner conduct and intent remain decisive.
Vaiśampāyana describes a group of frightening, oddly formed beings/ascetic-like figures, detailing their bodies and attire—snakes as ornaments, elephant-hide or black antelope-skins—creating an ominous atmosphere within the war-time setting of Śalya Parva.