Shloka 10

Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative

Devanagari script

विश्वावसुमुखास्तत्र गन्धर्वास्तपसान्विता:

Transliteration

viśvāvsumukhās tatra gandharvās tapasānvitāḥ

Translation

వైశంపాయనుడు పలికెను—అక్కడ తపోబలసంపన్నులైన గంధర్వులు ఉపస్థితులై యుండిరి; వారిలో విశ్వావసువు అగ్రగణ్యుడు. వారి దివ్య దర్శనం పవిత్రమైన, లోకాతీత సాక్ష్యాన్ని సూచించుచున్నది—మానవ కలహమధ్యమునకూడా ఉన్నత సత్త్వములు, తపస్సు శక్తి ధర్మమునకు మరియు విశ్వవ్యవస్థకు ప్రమాణములై నిలుచునని శ్రోతకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నది.

Word by Word

• विश्वावसु-मुखाः: having Viśvāvasu as (their) chief/foremost
• विश्वावसु-मुखाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: विश्वावसु + मुख
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• गन्धर्वाः: Gandharvas (celestial musicians)
• गन्धर्वाः: Karta
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तपसा-अन्विताः: endowed with austerity
• तपसा-अन्विताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: तपस् + अन्वित
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Viśvāvasu
• Gandharvas

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights tapas (disciplined austerity) as a real form of spiritual potency and authority. By noting Gandharvas endowed with tapas, the narrative implies that higher beings and moral-cosmic forces observe and weigh human actions, especially in moments shaped by violence and choice.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana describes the presence of Gandharvas at the scene, led by Viśvāvasu. Their mention functions as a scene-setting detail that elevates the moment from merely human events to one witnessed by celestial beings.