Shloka 13
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel to Duryodhana
पदातिसंघाश्षाश्वौधै: पलायद्विर्भुशं हता: । भागते हुए हाथियोंने बहुत-से रथ तोड़ डाले, बड़े-बड़े रथोंने घुड़सवारोंको कुचल दिया और दौड़ते हुए अश्वसमूहोंने पैदल सैनिकोंको अत्यन्त घायल कर दिया ।। व्यालतस्करसंकीर्णे सार्थहीना यथा वने
padātisaṅghāś ca aśvaughaiḥ palāyadbhir bhuśaṃ hatāḥ | vyāla-taskara-saṅkīrṇe sārtha-hīnā yathā vane ||
పలాయనమయ్యే అశ్వప్రవాహాల ఉగ్రవేగానికి పాదాతిదళాలు ఘోరంగా నలిగిపోయాయి. భయం, తొక్కిసలాటలతో యుద్ధభూమి అలా కలవరపడింది—వ్యాళులు, దొంగలు తిరిగే అడవిలో మార్గదర్శకుల్లేని సార్థం చెదిరిపోయినట్లుగా।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how quickly war dissolves social and moral order: once fear and flight take over, even one’s own forces become instruments of harm, and the scene resembles a lawless wilderness where the unprotected are prey to danger.
Sañjaya describes a rout and confusion in battle: rushing, fleeing masses of horses crush and grievously injure the infantry, and the field becomes like a forest where a caravan without leadership is scattered amid beasts and robbers.