Shloka 9
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
अश्लैविपरिधावद्धि: शरच्छन्नैविंशाम्पते । तत्र तत्र वृतो मार्गों विकर्षद्धि्हतान् बहूनू
aślaiva paridhāvad dhiḥ śaracchannā ivāṁśumān pate | tatra tatra vṛto mārgo vikarṣad dhi hatān bahūn ||
ఓ స్వామీ! అది మండే అగ్నిలా పరుగులు తీస్తూ, శరదృతు మబ్బులతో కప్పబడిన సూర్యుడిలా ముందుకు సాగింది. ఇక్కడక్కడా అనేక మృతదేహాలను లాగుతూ పోవడంతో మార్గం మూసుకుపోయింది.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral cost of war: even when action is swift and forceful, its trace is obstruction and death. Sañjaya’s imagery turns the battlefield into a lesson on the heavy aftermath of violence—paths are not opened by victory but clogged by the fallen.
Sañjaya describes a violent, fast-moving scene on the battlefield. Something (a force, weapon, or chariot-movement in the surrounding passage) rushes about fiercely; dust and haze obscure vision like the autumn sun. In many places the track becomes blocked because many slain bodies are being dragged along.