Shloka 38
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
Devanagari script
प्रगुह्दा विपुलं खड़॒गं सहदेवाय प्राहिणोत् । राजेन्द्र! धनुष कट जानेपर उस समय सुबलपुत्र शकुनिने एक विशाल खड़्ग लेकर उसे सहदेवपर दे मारा ।। तमापतन्तं सहसा घोररूप॑ विशाम्पते
Transliteration
praguhyā vipulaṁ khaḍgaṁ sahadevāya prāhiṇot | rājendra! dhanuṣ-kaṭa-jānepara usa samaya subalaputraḥ śakunir ekaṁ viśālaṁ khaḍgaṁ gṛhītvā taṁ sahadevaṁ prati mumoca || tam āpatantaṁ sahasā ghorarūpaṁ viśāmpate
Translation
సంజయుడు పలికెను—రాజేంద్రా! ఆ సమయంలో సుబలపుత్రుడు శకుని ఒక విస్తారమైన ఖడ్గాన్ని పట్టుకొని సహదేవునిపైకి విసిరెను. భయంకరరూపమైన ఆ ఆయుధం అకస్మాత్తుగా అతనిపై దూసుకొచ్చెను, ఓ నరాధిపా!
Word by Word
प्रगृह्यhaving seized/taken up
प्रगृह्य:
Karana
TypeVerb
Rootप्र-ग्रह् (गृह्णाति)
Formल्यप् (absolutive/gerund), परस्मैपद-प्रयोगार्थ (indeclinable form)
विपुलम्large, vast
विपुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविपुल
FormNeuter, Accusative, Singular
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
सहदेवायto Sahadeva
सहदेवाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Dative, Singular
प्राहिणोत्sent/shot/aimed (threw)
प्राहिणोत्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हि (हिनोति)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
तम्him / that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आपतन्तम्falling/coming down (towards)
आपतन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-पत् (पतति)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
सहसाsuddenly, swiftly
सहसा:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसहसा
घोररूपम्of terrible form/appearance
घोररूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोररूप
FormMasculine, Accusative, Singular
विशाम्पतेO lord of the people (king)
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति (विशां + पति)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by addresses rājendra/viśāmpate)Ś
ŚakuniS
SubalaS
SahadevaS
sword (khaḍga)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes