Shloka 51
Devanagari script
संजय उवाच अभीषुहस्तो दाशार्हस्तथोक्त: सव्यसाचिना । तद् बलौघममित्राणामभीत: प्राविशद् बलात्,संजय कहते हैं--राजन्! सव्यसाची अर्जुनके ऐसा कहनेपर घोड़ोंकी बागडोर हाथमें लिये दशार्हकुल-नन्दन श्रीकृष्णने निर्भय हो शत्रुओंके उस सैन्य-सागरमें बलपूर्वक प्रवेश किया
Translation
సంజయుడు పలికెను—రాజా! సవ్యసాచి అర్జునుడు అలా చెప్పగానే, గుర్రాల కట్టును చేతబట్టి దాశార్హకులనందనుడు శ్రీకృష్ణుడు నిర్భయంగా శత్రువుల ఆ సేనాసముద్రంలో బలపూర్వకంగా ప్రవేశించాడు.
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अभीषुहस्तःhaving the reins in hand
अभीषुहस्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभीषुहस्त
FormMasculine, Nominative, Singular
दाशार्हःthe Dasharha (Krishna)
दाशार्हः:
Karta
TypeNoun
Rootदाशार्ह
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeAdjective
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
सव्यसाचिनाby Savyasacin (Arjuna)
सव्यसाचिना:
Karana
TypeNoun
Rootसव्यसाचिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
बलौघम्mass/stream of forces (army-flood)
बलौघम्:
Karma
TypeNoun
Rootबलौघ
FormMasculine, Accusative, Singular
अमित्राणाम्of the enemies
अमित्राणाम्:
TypeNoun
Rootअमित्र
FormMasculine, Genitive, Plural
अभीतःunafraid
अभीतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभीत
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle used adjectivally)
प्राविशत्entered
प्राविशत्:
TypeVerb
Rootविश्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada, प्र
बलात्by force / forcibly
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes