Shloka 1
पाण्डवानां वनप्रस्थानवर्णनम् / The Pāṇḍavas’ Departure for the Forest
Vidura’s Report and Portents
/ है ० बक। है २ एकसप्ततितमो<्ध्याय: कर्ण और दुर्योधनके वचन, भीमसेनकी प्रतिज्ञा, विदुरकी चेतावनी और द्रौपदीको धृतराष्ट्रसे वरप्राप्ति कर्ण उवाच त्रयः किलेमे हधना भवन्ति दास: पुत्रश्नास्वतन्त्रा च नारी । दासस्य पत्नी त्वधनस्य भग्रे हीनेश्वरा दासधनं च सर्वम्,कर्ण बोला--भद्रे द्रौपदी! दास, पुत्र और सदा पराधीन रहनेवाली स्त्री--ये तीनों धनके स्वामी नहीं होते। जिसका पति अपने ऐश्वर्यसे भ्रष्ट हो गया है, ऐसी निर्धन दासकी पत्नी और दासका सारा धन--इन सबपर उस दासके स्वामीका ही अधिकार होता है
karṇa uvāca | trayaḥ kileme 'dhanā bhavanti dāsaḥ putraś ca svatantrā ca nārī | dāsasya patnī tv adhanasya bhadre hīneśvarā dāsadhanaṃ ca sarvam ||
కర్ణుడు పలికెను—“భద్రే ద్రౌపదీ! దాసుడు, కుమారుడు, ఎల్లప్పుడూ పరాధీనంగా ఉండే స్త్రీ—ఈ ముగ్గురికీ స్వతంత్ర ధనాధికారం లేదని చెబుతారు. భద్రే! యజమాని ఐశ్వర్యభ్రష్టుడై హీనస్థితికి చేరిన ఆ దరిద్ర దాసుని భార్యయూ, దాసుని సమస్త ధనమూ—అన్నీ ఆ దాసుని యజమానికే చెందుతాయి.”
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how appeals to social/legal categories can be used to rationalize injustice. In the dice-hall context, Karṇa’s claim denies Draupadī autonomy by treating dependent persons as lacking property-rights, showing a collapse of dharma when power and rhetoric override compassion and moral restraint.
During the Kaurava-led dice-hall humiliation, Karṇa speaks against Draupadī, arguing that a slave, a son, and a dependent woman have no independent claim to wealth or self-determination. This supports the attempt to treat Draupadī as a transferable object after Yudhiṣṭhira’s loss, escalating the assembly’s wrongdoing.