Shloka 10
अध्याय ६४ — सभामध्ये क्रोध-निवारणम्
Restraint of wrath in the royal assembly
मित्रतामनुवृत्तं तु समुपेक्षेतर पण्डित: । प्रदीप्य य: प्रदीप्ताग्निं प्राक् चिरं नाभिधावति । भस्मापि न स विन्देत शिष्टं क्वचन भारत,इस प्रकार मित्रताका अनुसरण करनेवाले मनुष्यको दविद्वान् पुरुष त्याग दे। भारत! जो पहले कपूरमें आग लगाकर उसके प्रज्वलित हो जानेपर देरतक उसे बुझानेके लिये नहीं दौड़ता, वह कहीं उसकी बची हुई राख भी नहीं पाता
mitratām anuvṛttaṁ tu samupeksheta ra paṇḍitaḥ | pradīpya yaḥ pradīptāgniṁ prāk ciraṁ nābhidhāvati | bhasmāpi na sa vindeta śiṣṭaṁ kvacana bhārata ||
మిత్రత్వాన్ని పేరుకే అనుసరించి, కార్యంలో నిర్లక్ష్యం చూపేవాడిని పండితుడు విడిచిపెట్టాలి. ఓ భారతా! ఎవడు ముందుగా అగ్ని రాజేసి, అది మండిపోతున్నప్పుడు సమయానికి ఆర్పడానికి పరుగెత్తడు, వాడికి ఎక్కడా మిగిలిన బూడిద కూడా దొరకదు—అలాగే కీలక క్షణంలో నిర్లక్ష్యం రక్షించదగినదాన్నీ నాశనం చేస్తుంది.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
Friendship must be proven by timely, effective action; mere profession of loyalty without decisive help at the critical moment is to be rejected, because delay can destroy even the possibility of saving anything.
Duryodhana is speaking in the Sabha Parva context, using a vivid fire-and-ash metaphor to argue that an unreliable ally—one who claims friendship but remains inactive when urgent action is needed—should be abandoned.