Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Sabhā-praveśa, Dāna, and the Courtly Convergence (सभा-प्रवेशः दानं च)

गीतवादित्रकुशला: साम्यतालविशारदा: । प्रमाणे5थ लये स्थाने किन्नरा: कृतनिश्रमा:,गाने-बजानेमें कुशल, साम्य5 और तालकेः विशेषज्ञ तथा प्रमाण, लय और स्थानकी जानकारीके लिये विशेष परिश्रम किये हुए मनस्वी किन्नर तुम्बुरुकी आज्ञासे वहाँ अन्य गन्धर्वोके साथ दिव्य तान छेड़ते हुए यथोचित रीतिसे गाते और पाण्डवों तथा महर्षियोंका मनोरंजन करते हुए धर्मराजकी उपासना करते थे

gītavāditrakuśalāḥ sāmyatālaviśāradāḥ | pramāṇe ’tha laye sthāne kinnarāḥ kṛtaniśramāḥ ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—గానం, వాద్యాలలో నిపుణులు, సామ్యము మరియు తాళములో విశారదులు, ప్రమాణము, లయము, స్థానము విషయములలో విశేష సాధనచేసిన కిన్నరులు తుంబురుని ఆజ్ఞచే అక్కడ ఇతర గంధర్వులతో కలిసి దివ్య తానాలను ప్రవహింపజేసి యథోచితంగా పాడిరి. పాండవులను, మహర్షులను ఆనందింపజేస్తూ, అదే సేవచేత ధర్మరాజుని భక్తితో ఉపాసించిరి.

गीतवादित्रकुशलाःskilled in singing and instrumental music
गीतवादित्रकुशलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootगीत-वादित्र-कुशल
FormMasculine, Nominative, Plural
साम्यतालविशारदाःexpert in evenness (sāmya) and rhythm/beat (tāla)
साम्यतालविशारदाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसाम्य-ताल-विशारद
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रमाणेin measure (proper time/quantity)
प्रमाणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रमाण
FormNeuter, Locative, Singular
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
लयेin tempo (laya)
लये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलय
FormMasculine, Locative, Singular
स्थानेin proper place/position (pitch/register)
स्थाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Locative, Singular
किन्नराःKinnaras (celestial musicians)
किन्नराः:
Karta
TypeNoun
Rootकिन्नर
FormMasculine, Nominative, Plural
कृतनिश्रमाःhaving made effort; well-practised
कृतनिश्रमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृत-निश्रम
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kinnaras
T
Tumburu
G
Gandharvas
P
Pāṇḍavas
M
Mahārṣis
D
Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)

Educational Q&A

Excellence in art is presented as disciplined practice aligned with propriety, and as a form of respectful service: refined music, performed with correct measure and rhythm, becomes an ethical act of honoring Dharmarāja and bringing harmony to the assembly.

In Dharmarāja Yudhiṣṭhira’s setting, celestial musicians—Kinnaras along with other Gandharvas—under Tumburu’s command, sing and play with divine melodies, entertaining the Pāṇḍavas and sages while attending upon the king.