Shloka 37

Sabhā-praveśa, Dāna, and the Courtly Convergence (सभा-प्रवेशः दानं च)

Devanagari script

उपासते महात्मानमासीनं सप्तविंशति: । चित्रसेन: सहामात्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा,मन्त्रीसहित चित्रसेन आदि सत्ताईस गन्धर्व और अप्सराएँ सभामें बैठे हुए महात्मा युधिष्ठिरकी उपासना करती थीं

Transliteration

upāsate mahātmānam āsīnaṃ saptaviṃśatiḥ | citrasenaḥ sahāmātyo gandharvāpsarasas tathā ||

Translation

వైశంపాయనుడు పలికెను—సభలో ఆసీనుడైన మహాత్మ యుధిష్ఠిరుని చిత్రసేనుడు తన మంత్రులతో కూడి, ఇరవైఏడు గంధర్వులు మరియు అప్సరసలు భక్తితో ఉపాసించిరి.

Word by Word

• उपासते: they worship/attend upon
• Type: Verb
• Root: उप-आस् (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपद, प्रथम, बहुवचन

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• आसीनम्: seated
• Type: Adjective
• Root: आस् (धातु) → आसीन (कृदन्त)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• सप्तविंशतिः: twenty-seven (in number)
• सप्तविंशतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: सप्तविंशति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, प्रथमा, एकवचन

• चित्रसेनः: Chitrasena
• चित्रसेनः: Karta
• Type: Noun
• Root: चित्रसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• सह: together with
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)

• अमात्यः: minister/attendant
• अमात्यः: Karta
• Type: Noun
• Root: अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• गन्धर्व: Gandharvas
• गन्धर्व: Karta
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, बहुवचन

• अप्सरसः: Apsarases
• अप्सरसः: Karta
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, प्रथमा, बहुवचन

• तथा: and also/likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• Citrasena
• Gandharvas
• Apsarases
• ministers/attendants (amātyas)

Educational Q&A

What is the core teaching?

True sovereignty is grounded in dharma and personal nobility: when a ruler embodies righteousness and self-restraint, even exalted beings respond with respect and willing service.

What is happening in the narrative?

In Yudhiṣṭhira’s assembly, a group of twenty-seven Gandharvas and Apsarases—headed by Citrasena and accompanied by his ministers—are present and are respectfully attending upon the seated king.