Shloka 20
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca | mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
వైశంపాయనుడు పలికెను—శత్రురాజ్యాలను నలిపివేయు, ఏనుగులు-గుర్రాలు-రథాలతో నిండిన, కవచాస్త్రాలతో సుసज्जితమైన మహాబలచక్రంతో చుట్టుముట్టబడి, భరతవంశపు వ్యాఘ్రమైన మహాప్రతాపి భీమసేనుడు శత్రువుల శోకాన్ని పెంచుతూ ధర్మరాజు ఆజ్ఞను నెరవేర్చుటకు ముందుకు సాగెను।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ideal of executing royal command through disciplined, well-equipped force: power is portrayed as legitimate when organized under authority and directed toward a defined political objective (subduing hostile realms), while also emphasizing the moral weight of warfare as it brings sorrow to opponents.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero setting out attended by a massive, fully armed army—elephants, horses, and chariots in abundance—whose very march is said to increase the grief of enemies, as part of the broader campaign of conquest undertaken under the king’s order.