Shloka 26

अर्जुनस्योत्तरदिग्विजयः

Arjuna’s Northern Conquests and Tribute Collection

Devanagari script

न स सज्ज ति वृक्षेषु शस्त्रैश्वापि न रिष्यते । दिव्यो ध्वजवरो राजन दृश्यते चेह मानुषै:,अब वह उत्तम ध्वज सहस्रों किरणोंसे आवृत मध्याह्नकालके सूर्यकी भाँति अपने तेजसे अधिक प्रकाशित होने लगा। प्राणियोंक लिये उसकी ओर देखना कठिन हो गया। वह वृक्षोंमें कहीं अटकता नहीं था, अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा कटता नहीं था। राजन्‌! वह दिव्य और श्रेष्ठ ध्वज इस लोकके मनुष्योंको दृष्टिगोचर मात्र होता था

Transliteration

na sa sajjati vṛkṣeṣu śastraiś cāpi na riṣyate | divyo dhvajavaro rājan dṛśyate ceha mānuṣaiḥ ||

Translation

వైశంపాయనుడు పలికెను—ఆ ధ్వజము వృక్షములలో ఎక్కడా చిక్కదు; ఆయుధములచేత కూడ హానికలుగదు. ఓ రాజా! ఆ దివ్యమైన, శ్రేష్ఠమైన ధ్వజము ఈ లోకమున మనుష్యులకు ఇక్కడ దర్శనమాత్రముగా కనిపించుచున్నది.

Word by Word

नnot

सःhe/that (banner)

सज्जतिgets stuck / clings

वृक्षेषुin/on trees

शस्त्रैःby weapons

चand

अपिeven/also

नnot

रिष्यतेis harmed / is cut down

दिव्यःdivine

ध्वजवरःthe excellent banner

राजन्O king

दृश्यतेis seen / appears

चand

इहhere, in this world

मानुषैःby humans / to humans

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

rājan (the King—addressed listener, traditionally Janamejaya)

divya dhvaja (divine banner/standard)

vṛkṣa (trees)

śastra (weapons)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes