Shloka 25
अध्याय १: उत्पात-दर्शनम् तथा वृष्णि-विनाश-श्रवणम्
Omens Observed and the Hearing of the Vṛṣṇi Destruction
Devanagari script
कृतान्तमन्यथा नैच्छत् कर्तु स जगतः प्रभु: । श्वोभूतेडथ ततः साम्बो मुसलं तदसूत वै,यद्यपि भगवान् श्रीकृष्ण सम्पूर्ण जगत्के ईश्वर हैं तथापि यदुवंशियोंपर आनेवाले उस कालको उन्होंने पलटनेकी इच्छा नहीं की। दूसरे दिन सबेरा होते ही साम्बने उस मूसलको जन्म दिया
Translation
భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు సమస్త జగత్తుకు ప్రభువైనప్పటికీ, యదువంశంపై రానున్న ఆ కృతాంతాన్ని మార్చాలని ఆయన కోరలేదు. మరుసటి రోజు ఉదయాన సామ్బుడు ఆ ముసలాన్ని ప్రసవించాడు.
Word by Word
कृतान्तम्fate; death (as ordained end)
कृतान्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृतान्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
ऐच्छत्desired; wished
ऐच्छत्:
TypeVerb
Rootइष्
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
कर्तुम्to do; to make
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormInfinitive (Tumun)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
जगतःof the world
जगतः:
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
प्रभुःlord; master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
श्वःon the next day; tomorrow
श्वः:
TypeIndeclinable
Rootश्वः
भूतेwhen it had become (i.e., when it was)
भूते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootभू
FormPast passive participle (kta), Neuter, Locative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
ततःthereupon; then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
साम्बःSāmba
साम्बः:
Karta
TypeNoun
Rootसाम्ब
FormMasculine, Nominative, Singular
मुसलम्a club; pestle
मुसलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुसल
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
असूतgave birth to; produced
असूत:
TypeVerb
Rootसू
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
वैindeed; surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes