Shloka 24
अध्याय १: उत्पात-दर्शनम् तथा वृष्णि-विनाश-श्रवणम्
Omens Observed and the Hearing of the Vṛṣṇi Destruction
Devanagari script
अन्तज्ञो मतिमांस्तस्य भवितव्यं तथेति तान् | एवमुकत्वा हृषीकेश: प्रविवेश पुरं तदा,“ऋषियोंने जैसा कहा है, वैसा ही होगा।' बुद्धिमान् श्रीकृष्ण सबके अन्तको जाननेवाले हैं। उन्होंने उपर्युक्त बात कहकर नगरमें प्रवेश किया
Translation
అంతమును తెలిసిన బుద్ధిమంతుడైన హృషీకేశుడు వారితో—“ఋషులు చెప్పినట్లే జరుగుతుంది” అని చెప్పి, ఆ సమయంలో నగరంలో ప్రవేశించాడు.
Word by Word
अन्तज्ञःknower of the end
अन्तज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्तज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
मतिमान्wise, intelligent
मतिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमतिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him/that
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
भवितव्यम्is bound to happen / must be
भवितव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootभू
Formतव्यत् (gerundive/future passive participle), Neuter, Nominative, Singular
तथाthus, so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
हृषीकेशःHrishikesha (Krishna)
हृषीकेशः:
Karta
TypeNoun
Rootहृषीकेश
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
TypeVerb
Rootप्र + विश्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
पुरम्the city
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes