Shloka 153
Devanagari script
सम॑ प्रमथ्याशु परान् समन्ततः शरोत्तमैर्द्घादशभिश्न सूतजम् | यह देख अर्जुनने उनके धनुष, तरकस, ध्वज, घोड़े, रथ और सारथि--इन सबको अपने बाणोंद्वारा एक साथ ही प्रमथित करके चारों ओर खड़े हुए शत्रुओंको शीघ्र ही बींध डाला और सूत॒पुत्र कर्णपर भी बारह बाणोंका प्रहार किया
Translation
ఇది చూచి అర్జునుడు శ్రేష్ఠ బాణాలతో ఒక్కసారిగా అతని ధనుస్సు, తూణీరం, ధ్వజం, గుర్రాలు, రథం, సారథి—ఇవన్నీ ఛిన్నభిన్నం చేసి, చుట్టూ నిలిచిన శత్రువులను వేగంగా బాణాలతో బీదాడు; అలాగే సూతపుత్రుడు కర్ణునిపై కూడా పన్నెండు బాణప్రహారాలు చేశాడు।
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
प्रमथ्यhaving crushed/overpowered
प्रमथ्य:
TypeVerb
Rootप्र + मथ्
Formल्यप् (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral here)
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
परान्others; enemies
परान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
Formmasculine, accusative, plural
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
शर-उत्तमैःwith excellent arrows
शर-उत्तमैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरोत्तम
Formmasculine, instrumental, plural
द्वादशभिःwith twelve
द्वादशभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootद्वादश
Formmasculine/neuter (agreeing with implied 'शरैः'), instrumental, plural
नुindeed/now (emphatic particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
सूतजम्the charioteer’s son (Karna)
सूतजम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूतज
Formmasculine, accusative, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes