Shloka 45
Aśvatthāman’s Arrow-Screen and the Confrontation with Yudhiṣṭhira (द्रौणि–युधिष्ठिर-संग्रामः)
ममैष प्रथम: कल्पो निधने स्वर्गमिच्छत: । मैं अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा किये जानेवाले युद्धमें अपने प्राणोंका परित्याग करूँ, यही मेरे लिये प्रथम श्रेणीका कार्य है; क्योंकि मैं मृत्युके पश्चात् स्वर्ग पानेकी अभिलाषा रखता हूँ ।। ४४ $ई || सो<यं प्रिय: सखा चास्मि धार्तराष्ट्रस्य धीमत:,यथा चामित्रवत् सर्व त्वमस्मासु प्रवर्तसे । मैं बुद्धिमान दुर्योधनका प्रिय मित्र हूँ। अतः मेरे पास जो कुछ धन-वैभव है, वह और मेरे प्राण भी उसीके लिये हैं। परंतु पापदेशमें उत्पन्न हुए शल्य! यह स्पष्ट जान पड़ता है कि पाण्डवोंने तुम्हें हमारा भेद लेनेके लिये ही यहाँ रख छोड़ा है; क्योंकि तुम हमारे साथ शत्रुके समान ही सारा बर्ताव कर रहे हो
mamaiṣa prathamaḥ kalpo nidhane svargamicchataḥ | so 'yaṃ priyaḥ sakhā cāsmi dhārtarāṣṭrasya dhīmataḥ | yathā cāmitravat sarvaṃ tvam asmāsu pravartase ||
కర్ణుడు అన్నాడు: “మరణానంతరం స్వర్గాన్ని కోరుకునే నాకు, ఇదే మొదటి సంకల్పం—అస్త్రశస్త్రయుద్ధంలో ప్రాణత్యాగం చేయడం. నేను ధృతరాష్ట్రపుత్రుడు (దుర్యోధనుడు) ఆ ధీమంతుని ప్రియ సఖుడను; అందువల్ల నా వద్ద ఉన్న ధనవైభవమంతా—నా ప్రాణాలు సైతం—అతని కోసమే. కాని, పాపదేశజుడవైన శల్యా! పాండవులు నిన్ను ఇక్కడ ఉంచింది మా బలహీనతను వెలికితీయడానికేనని స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది; ఎందుకంటే నీవు మా పట్ల పూర్తిగా శత్రువులా ప్రవర్తిస్తున్నావు.”
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds the kṣatriya ideal of seeking a ‘good death’ in righteous combat and frames loyalty as a binding ethical commitment: Karna treats his life and possessions as owed to Duryodhana. At the same time, it warns that corrosive counsel and hostile conduct within one’s own camp can undermine dharma and effectiveness in war.
Karna, speaking to Śalya (his charioteer), declares that dying by weapons in battle is his highest resolve because he seeks heaven after death. He then asserts his deep allegiance to Duryodhana and accuses Śalya of behaving like an enemy—suggesting the Pāṇḍavas have positioned Śalya to demoralize or expose weaknesses in the Kaurava side.