Shloka 39
Karṇa’s advance against the Pāṇḍava host; Arjuna’s clash with the Saṃśaptakas (कर्णस्य पाण्डवसेनाप्रवेशः—अर्जुनस्य संशप्तकसंप्रहारः)
तैरेव विबुधै: सार्ध पितामहमरिंदम । जगामाथ तदाख्यातु विप्रकारं सुरेतरै:,तप उग्र॑ समास्थाय नियमे परमे स्थिता: । उस समय देवताओंने दैत्योंको परास्त कर दिया था, यह हमारे सुननेमें आया है। राजन! दैत्योंके परास्त हो जानेपर तारकासुरके तीन पुत्र ताराक्ष, कमलाक्ष और विद्युन्माली उग्र तपस्याका आश्रय ले उत्तम नियमोंका पालन करने लगे शत्रुदमननरेश्वर! जब देवराज इन्द्र ब्रह्माजीका वर पाये हुए उन अभेद्य पुरोंका भेदन न कर सके, तब वे भयभीत हो उन पुरोंको छोड़कर उन्हीं देवताओंके साथ ब्रह्माजीके पास उन दैत्योंका अत्याचार बतानेके लिये गये
tair eva vibudhaiḥ sārdhaṃ pitāmaham ariṃdama | jagāmātha tadākhyātuṃ viprakāraṃ suretaraiḥ || tapo ugraṃ samāsthāya niyame parame sthitāḥ |
దుర్యోధనుడు అన్నాడు—శత్రుదమన! ఆ దేవతలతో కూడి దేవరాజు ఇంద్రుడు పితామహుడు బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లాడు; దేవద్వేషులైన దైత్యులు చేసిన అణచివేతను నివేదించుటకై. దైత్యులు ఓడిన తరువాత తారకాసురుని ముగ్గురు కుమారులు—తారాక్షుడు, కమలాక్షుడు, విద్యున్మాలి—ఉగ్ర తపస్సును ఆశ్రయించి పరమ నియమాలలో స్థిరులయ్యారు. బ్రహ్మ వరబలంతో కూడిన ఇంద్రుడుకూడా వారి అభేద్య పురాలను ఛేదించలేకపోయినప్పుడు, దేవతలు భయపడుతూ ఆ దుర్గాలను విడిచి బ్రహ్మదేవుని శరణు చేరి దైత్యుల దౌర్జన్యాన్ని వెల్లడించారు.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how power gained through boons and austerity can be used for oppression, and how even the mighty must seek higher counsel when force fails. Ethically, it contrasts disciplined practice (tapas, niyama) with the misuse of the resulting power, implying that inner discipline is not automatically synonymous with righteousness.
After the Daityas are defeated, Tārakāsura’s three sons perform severe austerities and become protected by near-invincible strongholds. Indra cannot break these forts, so the gods retreat and go with Indra to Brahmā (Pitāmaha) to report the Asuras’ oppression and seek a remedy.