Shloka 9
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा स्त्रीणां च आर्तनादः
Dhṛtarāṣṭra’s Collapse and the Lament of the Palace Women
जयो वापि वधो वापि युध्यमानस्य संयुगे | भवेत् किमत्र चित्र वै युध्यध्वं सर्वतोमुखा:
jayo vāpi vadho vāpi yudhyamānasya saṁyuge | bhavet kim atra citraṁ vai yudhyadhvaṁ sarvatomukhāḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—“సమరంలో యుద్ధం చేసే వానికి జయం గానీ మరణం గానీ కలుగుతుంది. ఇందులో ఆశ్చర్యమేముంది? కాబట్టి అన్ని దిశలకూ ముఖం తిప్పి ధృఢసంకల్పంతో యుద్ధం చేయండి.” ద్రోణాచార్యుని పతనం తరువాత సేన శోకంలో మునిగినట్లుంది; అయినా రణధర్మం ఇదే—ఎప్పుడో జయం, ఎప్పుడో వధ. కాబట్టి విషాదాన్ని విడిచి క్రమశిక్షణతో యుద్ధానికి దిగండి.
संजय उवाच
Educational Q&A
That in warfare the outcomes for a fighter are naturally limited—victory or death—so one should not be paralyzed by shock or grief but act according to one’s duty with steadiness and courage.
After Droṇa has been slain, the Kaurava host appears despondent. Sanjaya reports an exhortation to the warriors: do not treat battlefield loss as astonishing; instead, regroup, face threats from every side, and continue the fight.