Shloka 7

अध्याय २६ — शल्यस्य सारथ्य-नियोजनं, कर्णस्य प्रस्थानं, उत्पातदर्शनं च

Chapter 26: Śalya appointed as charioteer; Karṇa’s departure; portents

Devanagari script

ते हन्यमाना: समरे नाजहु: पाण्डवं रणे । हन्यमाना महाराज शलभा इव पावकम्‌,जैसे पतंगे जलते रहनेपर भी आगमें टूटे पड़ते हैं, उसी प्रकार रणभूमिमें मारे जानेपर भी वे समस्त योद्धा युद्धमें पाण्डुकुमार अर्जुनको छोड़कर भाग न सके

Transliteration

te hanyamānāḥ samare nājahuḥ pāṇḍavaṃ raṇe | hanyamānā mahārāja śalabhā iva pāvakam ||

Translation

సంజయుడు పలికెను—ఓ మహారాజా! సమరంలో కొట్టబడుతూ, చనిపోతూ కూడా వారు రణభూమిలో పాండవపుత్రుడు అర్జునుని విడిచిపెట్టలేదు. మండిపోతూనే అగ్నిలోకి దూకే చిమ్మటల వలె, హన్యమానులై కూడా అతనిపైనే దూసుకెళ్లారు.

Word by Word

• ते: they (those warriors)
• ते: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• हन्यमानाः: being struck/killed
• हन्यमानाः: Karta
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) → हन्यमान (present passive participle)
• Form: Masculine, Nominative, Plural, Passive, Present

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर
• Form: Masculine, Locative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• अजहुः: they abandoned/left
• Type: Verb
• Root: हā (जहाति) / त्यज्-अर्थे √हा
• Form: Perfect (Paroksha/Periphrastic-perfect usage in epic style), Third, Plural, Parasmaipada

• पाण्डवम्: the Pandava (Arjuna)
• पाण्डवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• रणे: in the fight
• रणे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: रण
• Form: Masculine, Locative, Singular

• हन्यमानाः: though being struck/killed
• हन्यमानाः: Karta
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) → हन्यमान (present passive participle)
• Form: Masculine, Nominative, Plural, Passive, Present

• महाराज: O great king
• Type: Noun (vocative address)
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• शलभाः: moths/locusts
• शलभाः: Karta
• Type: Noun
• Root: शलभ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• इव: like/as
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• पावकम्: fire
• पावकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पावक
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Arjuna (Pāṇḍava)
• battlefield (raṇa/samara)
• fire (pāvaka)
• moths (śalabhāḥ)