Shloka 26
Droṇanidhana-anantaraṃ sainya-viṣādaḥ and Karṇa-pravṛttiḥ
After Droṇa’s fall: army despondency and Karṇa’s advance
Devanagari script
धघतयाट्र उवाच न व्यथाभ्यधिका काचिद् विद्यते मम संजय । दिष्टमेतत् पुरा मन््ये कथयस्व यथेच्छकम्,धृतराष्ट्र बोले--संजय! मुझे इससे अधिक कोई व्यथा नहीं होगी, मैं पहलेसे ही ऐसा मानता हूँ कि यह अवश्यम्भावी दैवका विधान है; अतः तुम इच्छानुसार सारा वृत्तान्त कहो
Translation
ధృతరాష్ట్రుడు అన్నాడు—సంజయా! దీనికన్నా ఎక్కువ వ్యథ నాకు ఉండదు. ఇది దైవం ముందే నిర్ణయించిన అనివార్య విధానమేనని నేను భావిస్తున్నాను; కాబట్టి నీవు ఇష్టమొచ్చినట్లు సమస్త వృత్తాంతాన్ని చెప్పు.
Word by Word
धृतराष्ट्रःDhritarashtra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
व्यथाpain, distress
व्यथा:
Karta
TypeNoun
Rootव्यथा
FormFeminine, Nominative, Singular
अभ्यधिकाgreater, exceeding
अभ्यधिका:
TypeAdjective
Rootअभ्यधिक
FormFeminine, Nominative, Singular, Comparative (sense: greater/exceeding)
काचित्any (some) (f.)
काचित्:
TypePronoun
Rootक
FormFeminine, Nominative, Singular
विद्यतेexists, is found
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
ममof me, my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular, 1st
संजयO Sanjaya
संजय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
दिष्टम्fate, what is ordained
दिष्टम्:
Karta
TypeNoun
Rootदिष्ट
FormNeuter, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
पुराformerly, earlier
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
मन्येI think, I consider
मन्ये:
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent, 1st, Singular, Atmanepada
कथयस्वtell, relate
कथयस्व:
TypeVerb
Rootकथ्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
यथाas, in the manner that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
इच्छकम्as desired, at will
इच्छकम्:
TypeAdjective
Rootइच्छक
FormNeuter, Accusative, Singular, adverbial accusative: 'as you wish'
Speaker
धघतयाट्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes