Shloka 17
कर्णपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः | Karṇa Parva, Chapter 15: Pāṇḍya’s Advance and Aśvatthāmā’s Counterstroke
अर्जुनने संशप्तकोंके रथके त्रिवेणु, चक्र और धुरोंको छिन्न-भिन्न कर दिया। योद्धाओं, अश्वों तथा सारथियोंको मार डाला। आयुधों और तरकसोंका विध्वंस कर डाला। ध्वजाओंके टुकड़े-टुकड़े कर दिये। जोत और लगाम काट डाले। रक्षाके लिये लगाये गये चर्ममय आवरण और कूबर नष्ट कर दिये। रथतल्प और जूए तोड़ दिये तथा रथकी बैठक और धुरोंको जोड़नेवाले काष्ठके टुकड़े-टुकड़े कर डाले। जैसे हवा महान् मेघोंको छिज्न- भिन्न कर देती है, उसी प्रकार विजयशील अर्जुनने रथोंके खण्ड-खण्ड करके सबको आश्चर्यमें डालते हुए अकेले ही सहस्रों महारथियोंके समान दर्शनीय पराक्रम किया, जो शत्रुओंका भय बढ़ानेवाला था ।। सिद्धदेवर्षिसंघाश्व चारणाश्नापि तुष्टवुः । देवदुन्दुभयो नेदु: पुष्पवर्षाणि चापतन्
siddhadevarṣisaṅghāś ca cāraṇāś cāpi tuṣṭuvuḥ | devadundubhayo neduḥ puṣpavarṣāṇi cāpatam ||
అర్జునుడు సంశప్తకుల రథాల త్రివేణు, చక్రాలు, ధురాలను చిదిమి చూర్ణం చేశాడు. యోధులను, అశ్వాలను, సారథులను సంహరించాడు; ఆయుధాలు, తూణీరాలను ధ్వంసం చేశాడు; ధ్వజాలను ముక్కలు చేశాడు; జూవు, లగ్గాం కోసివేశాడు; రక్షార్థం అమర్చిన చర్మావరణాలు, కూబరాన్ని నాశనం చేశాడు. రథతల్పం, జూవును విరిచివేసి, రథాసనం మరియు ధురాలను కలిపే కట్టెలను కూడా తుక్కుతుక్కు చేశాడు. ఎలా గాలి మహామేఘాలను చీల్చివేస్తుందో, అలాగే విజయశీలుడైన అర్జునుడు రథాలను ఖండఖండాలుగా చేసి అందరినీ ఆశ్చర్యంలో ముంచి, ఒంటరిగా సహస్ర మహారథుల సమానంగా దర్శనీయ పరాక్రమం ప్రదర్శించాడు—శత్రువుల భయాన్ని పెంచేవిధంగా. సిద్ధులు, దేవులు, ఋషిసంఘాలు మరియు చారణులు ఆనందంతో అతనిని స్తుతించారు; దేవదుందుభులు మ్రోగాయి, ఆకాశం నుండి పుష్పవర్షం కురిసింది।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the epic’s kṣatriya ethic: extraordinary courage and skill in a righteous battle are publicly affirmed through divine signs (drums and flower-showers). It also shows how the Mahābhārata frames martial excellence as accountable to a larger moral-cosmic order, not merely personal glory.
After Arjuna’s devastating dismantling of enemy chariots and forces (described in the surrounding prose), celestial beings—Siddhas, gods, seers, and Cāraṇas—praise him; heavenly drums resound and flowers rain down, marking divine approval and astonishment at his feat.