Shloka 1
Droṇa-parva Adhyāya 47 — Abhimanyu’s rapid exchanges, counsel to disable his chariot-system
Devanagari script
/ नी ्राय्ण ह्यु # 5: सप्तचत्वारिशो<्ध्याय: अभिमन्युका पराक्रम, छ: महारथियोंके साथ घोर युद्ध और उसके द्वारा वन्दारक तथा दस हजार अन्य राजाओंके सहित कोसलनरेश बृहद्धलका वध धृतराष्ट्र रवाच तथा प्रविष्टं तरुणं सौभद्रमपराजितम् । कुलानुरूपं कुर्वाणं संग्रामेष्वपलायिनम्
Translation
ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను—సంజయా! సుభద్రాపుత్రుడైన ఆ యువకుడు అభిమన్యుడు—అపరాజితుడు, కులానుగుణమైన పరాక్రమం చూపువాడు, యుద్ధంలో వెనుదిరగని వాడు—సేనలో ప్రవేశించినప్పుడు।
Word by Word
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
तथाthus/and then
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
प्रविष्टम्entered
प्रविष्टम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-विश्
FormMasculine, Accusative, Singular, Past passive participle
तरुणम्young
तरुणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतरुण
FormMasculine, Accusative, Singular
सौभद्रम्the son of Subhadrā (Abhimanyu)
सौभद्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसौभद्र
FormMasculine, Accusative, Singular
अपराजितम्unconquered, undefeated
अपराजितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपराजित
FormMasculine, Accusative, Singular
कुलानुरूपम्befitting his lineage
कुलानुरूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुलानुरूप
FormMasculine, Accusative, Singular
कुर्वाणम्doing, performing
कुर्वाणम्:
Karma
TypeVerb
Rootकृ
FormMasculine, Accusative, Singular, Present active participle
संग्रामेषुin battles
संग्रामेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Locative, Plural
अपलायिनम्not fleeing, steadfast
अपलायिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपलायिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes