Shloka 49
Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam
Drona Parva, Adhyāya 32
तेषामुत्पतितान् कांश्चित् पतितांश्व पराड़मुखान्
teṣām utpatitān kāṁścit patitāṁś ca parāṅmukhān
సంజయుడు చెప్పెను—ఆ యోధులలో కొందరు మళ్లీ లేచి ఎగిరి నిలిచారు; మరికొందరు పడిపోయి వెనుదిరిగి పారిపోతూ కనిపించారు. ఆ సమరంలో ధైర్యం–పతనం మారుమారుగా దర్శనమయ్యాయి; భయం ఆయుధధారులనూ ధర్మం విడిచి పారిపోవునట్లు చేసింది.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral tension in war: some regain resolve and re-enter combat, while others turn away in fear. Implicitly, it contrasts steadfastness in one’s duty (dharma) with the shame and disorder associated with fleeing (parāṅmukhatā) in a kṣatriya context.
Sañjaya reports the shifting condition of the fighters: amid the clash, certain warriors rise up again, whereas others have fallen or are seen turned away—suggesting retreat or rout—capturing the chaos and reversals typical of the Drona Parva battles.