Mahabharata 7.201.19 — Drona Parva, Adhyaya 201, Shloka 19
महाराज! इसी प्रकार वहाँ निर्मल आकाशमें प्रकाशित होनेवाले ज्योतिर्मय ग्रह- नक्षत्रोंके समान काले लोहेके चलते हुए गोले भी प्रकट हो-होकर गिरने लगे ।।
sañjaya uvāca | mahārāja! evaṃ tatra nirmale ākāśe prakāśamānānāṃ jyotirmayānāṃ graha-nakṣatrāṇām iva kāla-lohasya calantaḥ golāḥ prādurbhūya prādurbhūya nipetūḥ || catuścakrā dvicakrāś ca śataghnyo bahulā gadāḥ | cakrāṇi ca kṣurāntāni maṇḍalānīva bhāsvataḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—మహారాజా! అక్కడ నిర్మల ఆకాశంలో ప్రకాశించే గ్రహనక్షత్రాలవలె, నల్ల ఇనుము రంగు గుండ్లు స్వయంచాలకంగా కదులుతూ ప్రత్యక్షమై పడిపోవడం మొదలైంది. ఆపై నాలుగు చక్రాలూ, రెండు చక్రాలూ గల శతఘ్నీలు, అనేక గదలు, అలాగే అంచులపై కత్తిపలకలు గల ఎన్నో చక్రాయుధాలు—సూర్యమండలంలా ద్యోతిమానంగా—ప్రకటమయ్యాయి.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war, once unleashed, escalates into impersonal devastation—weaponry and destruction seem to multiply beyond human control. Ethically, it warns that adharma-driven conflict produces a world where fear and ruin appear as ‘natural’ as the stars, normalizing violence and obscuring discernment.
Sañjaya describes to Dhṛtarāṣṭra a terrifying battlefield scene: dark iron spheres fall repeatedly, and various heavy weapons—two- and four-wheeled śataghnīs, many maces, and razor-edged discus-weapons—appear in great numbers, compared to radiant solar discs, conveying an ominous surge in the battle’s ferocity.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.